Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem u kobiet na świecie (25%) i najczęstszą przyczyną zgonu (14%), a chore na raka piersi stanowią 36% kobiet żyjących z nowotworami.
Szacuje się, że co roku raka piersi rozpoznaje się u blisko 1,7 miliona kobiet, a ponad 500 tysięcy umiera z tego powodu. To choroba niejednorodna, w której wyróżniamy różne podtypy. Największą zachorowalność na raka sutka notuje się krajach uprzemysłowionych (Belgia, Dania, Holandia, Niemcy, Wielka Brytania). Najmniej zachorowań występuje w krajach Afryki i Azji Południowo-Wschodniej. Region geograficzny jest czynnikiem istotnie modyfikującym ryzyko zachorowania na raka piersi. W Polsce rak piersi w ostatnim stuleciu stał się jednym z największych zagrożeń przedwczesnej umieralności kobiet. Rak piersi występuje również u mężczyzn, choć bardzo rzadko. Szacuje się, że jeden na sto przypadków nowotworów złośliwych sutka, to właśnie rak piersi u mężczyzn. Rak piersi przez długi czas rozwija się w sposób utajony, nie wywołując bólu ani widocznych objawów. Symptomy, takie jak wyczuwalne guzki lub zgrubienia, zmiany w kształcie lub wielkości piersi, nietypowa wydzielina z brodawki czy zmiany skórne, powinny zawsze skłonić do wizyty u specjalisty.
Czynniki ryzyka rozwoju choroby są złożone, jednak kluczowy wpływ wydają się mieć czynniki związane ze stanem hormonalnym kobiety (czynniki reprodukcyjne, wiek pokwitania i przekwitania, stosowanie preparatów hormonalnych). Częstość występowania raka piersi wzrasta z wiekiem. Wśród kobiet przed 45 rokiem życia nowotwór występuje rzadko, a większość zachorowań dotyczy kobiet po 50 roku życia (w Polsce 80% pacjentek). Czynnikiem, który znacząco zwiększa ryzyko zachorowania na raka sutka, jest obecność u danej osoby mutacji genu BRCA1 lub genu BRCA2. Szacuje się, że 4–8% raków piersi może być wynikiem dziedzicznych mutacji, pozostałe przypadki są następstwem sporadycznych mutacji w komórkach somatycznych. Decydujące znaczenie w zapobieganiu rozwojowi zaawansowanego nowotworu piersi odgrywa jego wczesne wykrycie (wtórna profilaktyka). Diagnostyka opiera się na regularnie przeprowadzanych badaniach USG i mammograficznych (skrining).
Co warto wiedzieć o profilaktyce raka piersi?
POZNAWAJ SWOJE PIERSI
Zwracaj uwagę na ich zwykły wygląd i budowę, żeby łatwiej zauważyć nową zmianę.
ZWRACAJ UWAGĘ NA NIEPOKOJĄCE SYGNAŁY
Guzek lub zgrubienie, zmiana wielkości albo kształtu piersi, wciągnięcie brodawki, wydzielina z brodawki, zmiana wyglądu skóry, zgrubienie lub guzek pod pachą.
NIE CZEKAJ, JEŚLI COŚ CIĘ NIEPOKOI
Niepokojącą zmianę skonsultuj z lekarzem — niezależnie od wieku i terminu ostatniego badania.
KORZYSTAJ Z BADAŃ
Na dziś bezpłatny program NFZ obejmuje mammografię dla kobiet w wieku 45–74 lata, zwykle raz na dwa lata i bez skierowania, jeśli spełniają warunki programu.
Opr. Beata Śleszyńska
