Rak jądra jest jednym z najczęściej występujących nowotworów u młodych mężczyzn, szczególnie w wieku 15-35 lat. Choć stanowi jedynie około 1% ogólnej liczby nowotworów złośliwych u mężczyzn, jego wykrycie i odpowiednie leczenie są kluczowe, ponieważ choroba ta jest w większości przypadków uleczalna, szczególnie jeśli zostanie wcześnie zdiagnozowana.
Jakie są przyczyny i czynniki ryzyka?
Chociaż dokładne przyczyny raka jądra nie zostały w pełni wyjaśnione, pewne czynniki zwiększają ryzyko zachorowania. Do najważniejszych należą:
- Wnętrostwo (niezstąpienie jąder) – nawet jeśli jądro zostało prawidłowo odprowadzone później w życiu,
- Zdiagnozowany wcześniej nowotwór w drugim jądrze,
- Zespół Klinefeltera i hipogonadyzm.
Chociaż urazy i czynniki środowiskowe nie zostały potwierdzone jako przyczyny raka jądra, rodzinna historia choroby może wskazywać na pewne genetyczne predyspozycje, choć dowody są słabe.
Objawy raka jądra
Najczęstszym objawem raka jądra jest niebolesne powiększenie jądra, któremu może towarzyszyć zaczerwienienie skóry moszny. Cechą charakterystyczną jest niebolesna, twarda masa, która nie oddziela się od jądra, co odróżnia ją od zapalenia najądrza. Inne symptomy to:
- Uczucie ciężaru w mosznie,
- Szybko narastające powiększenie moszny z powodu gromadzenia się płynu,
- Ból i dyskomfort w obrębie moszny (występuje tylko u około 20% chorych),
- Ogólne objawy w bardziej zaawansowanych stadiach, takie jak osłabienie, utrata masy ciała, bóle brzucha, ginekomastia (powiększenie gruczołów piersiowych) oraz powiększenie węzłów chłonnych nadobojczykowych.
W przypadkach bardziej zaawansowanego raka jądra mogą pojawić się przerzuty do innych organów, powodujące:
- Bóle brzucha (w wyniku powiększenia węzłów chłonnych zaotrzewnowych),
- Kaszel, duszność, krwioplucie (przerzuty do płuc),
- Bóle kostne (przerzuty do kości),
- Objawy neurologiczne, jeśli przerzuty występują w mózgu.
Diagnostyka raka jądra
Diagnostyka raka jądra opiera się na badaniu fizykalnym, które jest uzupełniane ultrasonografią. USG moszny umożliwia wykrycie bardzo małych zmian. Mężczyźni powinni regularnie wykonywać samobadanie jąder, najlepiej raz w miesiącu, aby w porę zauważyć ewentualne nieprawidłowości. Samobadanie polega na przetaczaniu jądra pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym.
Jeśli wykryje się niepokojącą zmianę, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. W przypadku podejrzenia guza jądra wykonuje się badanie ultrasonograficzne, a następnie w celu potwierdzenia diagnozy przeprowadza się histopatologiczne badanie usuniętego jądra (orchidektomia).
Dalsze badania, takie jak morfologia, badania biochemiczne (w tym parametry wątrobowe i nerkowe), oraz oznaczenie markerów nowotworowych (beta-HCG, AFP, LDH) pomagają ocenić stopień zaawansowania choroby. W razie potrzeby wykonuje się tomografię komputerową, rezonans magnetyczny lub scyntygrafię kości.
Leczenie raka jądra
Leczenie raka jądra zależy od rodzaju guza (nasieniak, nienasieniak) oraz stopnia zaawansowania choroby. Najczęściej stosowane metody to chirurgia (orchidektomia), chemioterapia oraz radioterapia.
- Nasieniaki jądra – stosunkowo łagodne nowotwory, najczęściej występujące u mężczyzn w czwartej dekadzie życia. Leczenie polega na chirurgicznym usunięciu jądra oraz, w zależności od stadium choroby, zastosowaniu radioterapii lub chemioterapii.
- Nienasieniaki jądra – nowotwory o niskiej wrażliwości na promieniowanie, które wymagają bardziej intensywnego leczenia chemioterapią. U chorych z wczesnym stadium choroby wykonuje się limfadektomię, a w przypadku bardziej zaawansowanego raka – chemioterapię.
Rokowanie
Rokowanie w przypadku raka jądra jest ogólnie bardzo dobre. Wczesne stadia choroby są praktycznie całkowicie wyleczalne. Nawet w bardziej zaawansowanych przypadkach większość chorych przeżywa co najmniej 5 lat od diagnozy. Dla nasieniaka w stadium I, pięcioletnie przeżycie wynosi 100%, w stadium II wynosi 70-90%, a w stadium III – około 70%.
Usunięcie jądra nie ma wpływu na płodność mężczyzny, ponieważ drugie jądro nadal produkuje wystarczającą ilość plemników do zapłodnienia. Mężczyźni po operacji mogą normalnie współżyć, a jedynym widocznym efektem leczenia jest brak jednego jądra.
Podsumowanie
Rak jądra jest nowotworem, który może dotknąć młodych mężczyzn, ale przy odpowiedniej diagnostyce i leczeniu ma bardzo wysokie rokowanie. Regularne samobadanie, szybka diagnoza oraz odpowiednie leczenie chirurgiczne, chemioterapią lub radioterapią pozwalają na skuteczną walkę z chorobą.
Redakcja
