Często udajemy, że nie czujemy wyczerpania, bo wtedy musielibyśmy się z nim „zmierzyć”. Ale nic nam nie pomoże, jeśli sami nie przyznamy, że coś jest nie tak. Wypierając wyczerpanie mówimy sobie „ach w końcu każdy, od czasu do czasu, doświadcza stresu”.
Tak… to naturalna i potrzebna reakcja naszego organizmu na sytuacje, które są dla nas nowe, ekscytujące lub przerażające, ale jeżeli narażeni jesteśmy na długotrwały stres, to relacja naszego organizmu może powodować wyczerpanie. Nasz organizm będąc w ciągłym napięciu (stresie) szybciej wyczerpuje zapasy energii i stajemy się permanentnie zmęczeni.
Warto zwrócić uwagę na swoje samopoczucie i przyznać się przed samym sobą, że potrzebujemy pomocy. Zanim poszukamy wsparcie sprawdź jakie są obiektywne symptomy wyczerpania psychicznego?
Na początku odczuwamy zmęczenie, a w efekcie pogorszenie nastroju. Wszystko nas drażni, trudno nam znaleźć jakiekolwiek pozytywne myśli, wydaje nam się, że sytuacja jest beznadziejna. Najczęściej na tym etapie dochodzą bezsenność i ból głowy.
Kolejny etap to apatia i poczucie bezsilności. Zaczynamy się obwiniać o zaistniałą sytuację (którą uważamy za przyczynę naszych problemów). Coraz częściej odczuwamy beznadziejność sytuacji. Nie widzimy już np. że pracujemy ponad swoje możliwości, nie widzimy, ile z siebie dajemy, dostrzegamy tylko niedociągnięcia. Czujemy przytłoczenie obowiązkami, mamy coraz większe trudności z okazywaniem bliskich uczuć.
Dochodzimy do krańcowego etapu, na którym jesteśmy coraz bardziej drażliwi, mamy kłopoty z panowaniem nad emocjami. Zaczynamy odczuwać tak silną złość, że przy byle okazji „puszczają nam nerwy” (dajemy to odczuć bliskim). Jednocześnie mamy z tego powodu poczucie winy. Tracimy poczucie własnej wartości. Do tego dochodzą objawy fizyczne. Możemy cierpieć na ogólne osłabienie, zawroty głowy, bóle mięśni i kręgosłupa. Pogarsza się też odporność: często „łapiemy” przeziębienie, grypę. Coraz trudniej jest nam wypocząć — nawet gdy mamy czas i sposobność, organizm nie umie się wyciszyć i zregenerować.
Nie ma jednego sposobu leczenia zmęczenia — ponieważ podejście do leczenia zależy od przyczyny. Z pewnością warto udać się do specjalisty, ponieważ czasem zmęczenie psychiczne jest oznaką poważnego zaburzenia psychicznego (np. depresji). W takim przypadku psychiatra diagnozuje przyczynę objawów i zaleca odpowiednie leczenie.
Z pewnością zmiany w stylu życia staną się dużym wsparciem. Zalecane są wtedy:
- poprawa higieny snu
- regularne ćwiczenia i równoważenie czasu odpoczynku i aktywności
- ograniczenie kofeiny i picie dużej ilości wody
- zdrowe odżywianie
- ustalanie realistycznych oczekiwań dotyczących obciążenia pracą
- poświęcenie czasu na relaks
- identyfikowanie i radzenie sobie ze stresorami
- rezygnacja z alkoholu, nikotyny i narkotyków
- niektórym osobom skarżącym się na chroniczne zmęczenie lekarze mogą zalecić konsultację psychologiczną lub psychoterapię.
OPR. BEATA ŚLESZYŃSKA
